Yapay zekâ ile üretilen görselin telif hakkı kime ait? Ticari kullanım rehberi
Yapay zekâ ile üretilen görsel, metin ve seslerde telif koruması, insan katkısı şartı, araç lisansları, kişilik hakları ve reklamda kullanırken dikkat edilmesi gerekenler.
Yapay zekâ ile üretilen görseller artık kampanyaların, sosyal medya içeriklerinin ve ürün sayfalarının her yerinde. Ama “Bu görsel kimin?” ve “Bunu reklamda kullanabilir miyim?” sorularının cevabı, çoğu kişinin sandığından daha karmaşık.
Telif koruması için insan katkısı gerekir
Türkiye’de Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), korunacak bir eserin sahibinin hususiyetini, yani bir insanın yaratıcı izini taşımasını arar. Benzer şekilde ABD Telif Hakkı Ofisi, yalnızca yapay zekâ tarafından üretilen ve yeterli insan kontrolü içermeyen materyali tescil etmiyor; ABD mahkemeleri de insan yazarlık şartını koruyor.
Pratikte bunun anlamı şu:
- Sadece prompt yazılarak üretilen bir görsel büyük olasılıkla telif korumasına sahip değildir; başkası da benzerini kullanabilir.
- İnsanın seçtiği, düzenlediği, birleştirdiği ve belirgin biçimde değiştirdiği çalışmalarda, insan katkısı olan kısımlar korunabilir.
- İnsan katkısını belgeleyin: taslaklar, düzenleme dosyaları ve karar süreci, ileride hak iddia etmenizi kolaylaştırır.
Aracın lisansı ne diyor?
Her yapay zekâ aracının kullanım koşulları farklıdır. Bazıları ücretli planlarda ticari kullanıma izin verir, bazıları çıktılar üzerinde sınırlı hak tanır. Kampanyaya başlamadan önce:
- Kullanılan aracın ve planın ticari kullanıma izin verdiğini,
- Çıktıların münhasır olup olmadığını,
- Aracın telif ihlali iddialarına karşı bir koruma sunup sunmadığını kontrol edin.
Kişilik hakları ve markalar
Görselde gerçek bir kişiye benzeyen bir yüz, tanınmış bir marka ya da başkasının eserine çok benzeyen bir kompozisyon varsa telif dışında kişilik hakları, marka hakları ve haksız rekabet kuralları devreye girer. Ünlü birinin yüzünü ya da sesini izinsiz kullanan içerikler, birçok platformda kaldırılır ve hukuki sorumluluk doğurabilir.
Avrupa’ya kampanya yapıyorsanız
Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası, belirli yapay zekâ içeriklerinin, özellikle deepfake’lerin, açıkça etiketlenmesini zorunlu kılan şeffaflık kuralları getiriyor. Avrupa’daki kitlelere kampanya yapan markaların bu etiketleri planlaması gerekir.
Kontrol listesi
- Aracın lisansı ticari kullanıma izin veriyor.
- İnsan katkısı belgelendi.
- Gerçek kişi, marka ya da başkasının eserine benzerlik yok veya izin alındı.
- Sözleşmelerde yapay zekâ kullanımı ve haklar yazılı.
- Gerekli pazarlarda yapay zekâ etiketi planlandı.
Bizimle süreç
Kampanyalarınızda yapay zekâ kullanımının hak ve lisans tarafını kontrol eder, sözleşme maddelerini avukatlarla birlikte hazırlar, eserlerinizin izinsiz kullanıldığı durumlarda tespit ve bildirim süreçlerini yürütürüz. Bu rehber genel bilgi amaçlıdır; özel durumlar için hukuki görüş alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
Tamamen yapay zekâ ile üretilen bir görsel telifle korunur mu?
Birçok hukuk düzeninde telif koruması insan yaratıcılığını şart koşar. Türkiye'de FSEK, eserin sahibinin hususiyetini taşımasını arar; ABD Telif Hakkı Ofisi de insan katkısı olmayan çıktıları tescil etmiyor.
Yapay zekâ görselini reklamda kullanabilir miyim?
Kullanılan aracın lisans koşulları ticari kullanıma izin veriyorsa genellikle kullanılabilir. Ancak görselde gerçek bir kişinin yüzü, bir marka ya da başkasının eserine çok benzeyen öğeler varsa ayrıca izin gerekebilir.
Bir yapay zekâ görseli eserimi kopyalıyorsa ne yapabilirim?
İhlal içeren içerik için platforma telif bildirimi yapılabilir ve gerekirse hukuki süreç başlatılabilir. Önce içeriğin ve eserinizin tarih damgalı kopyalarını saklayın.